Umowy majątkowe małżeńskie

Kiedy można je zawrzeć? Czym jest rozdzielność majątkowa? Na czym polega wyrównanie dorobków?
Zapraszamy do zapoznania się z naszym artykułem, w którym omawiamy powyższe aspekty.

W drodze umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego małżonkowie lub przyszli małżonkowie mogą odstąpić od ustawowego ustroju wspólności majątkowej i zastąpić go umownym ustrojem rozszerzonej wspólności majątkowej, ograniczonej wspólności majątkowej, rozdzielności majątkowej albo rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków.

Umowne ustroje majątkowe wychodzą naprzeciw oczekiwaniom małżonków, którzy pragną samodzielnie określić optymalny dla ich indywidualnych relacji  ustrój majątkowy. Pozwalają ograniczać ryzyko oraz trudności w zarządzaniu majątkiem w razie prowadzenia działalności gospodarczej, która stanowi źródło utrzymania znacznej części polskich rodzin.

Umowa majątkowa może „poprzedzać zawarcie małżeństwa” lub zostać zawarta w czasie trwania związku. W tym pierwszym wypadku skutek może wywołać dopiero od chwili zawarcia małżeństwa.

Należy również pamiętać, że umowa majątkowa może być w każdym czasie zmieniona lub rozwiązana, a w obu wskazanych wyżej sytuacjach potrzebna jest forma aktu notarialnego

Zazwyczaj w stosunkach majątkowych między małżonkami obowiązuje wspólność ustawowa, można jednak wyróżnić cztery rodzaje umów majątkowych małżeńskich:

  1. Rozdzielność majątkowa

Na mocy umowy majątkowej strony mogą postanowić, że będzie obowiązywała ich rozdzielność majątkowa. Jeżeli umowa stanie się skuteczna z chwilą zawarcia małżeństwa, majątek wspólny małżonków nie powstanie. W razie zawarcia umowy w trakcie trwania małżeństwa ustanie dotychczasowy ustrój majątkowy, a strony obowiązywała będzie rozdzielność majątkowa. W ustroju rozdzielności majątkowej każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek, który nabył przed zawarcie umowy, jak i majątek nabyty później. Każdy z małżonków samodzielnie zarządza swoim majątkiem.

Wraz z zawarciem umowy ustanawiającej rozdzielność majątkową małżonkowie mogą dokonać podziału majątku wspólnego. Wówczas do majątku każdego z małżonków wejdą konkretne przedmioty majątkowe (prawa), które przypadły im w wyniku podziału.

Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wpływa na prawo dziedziczenia po małżonku

Zawarcie umowy ustanawiającej ustrój rozdzielności majątkowej nie wyłącza możliwości wspólnego nabywania przez małżonków rzeczy lub prawdojdzie wówczas do powstania współwłasności rzeczy lub praw, a udział ułamkowy każdego z małżonków wejdzie do jego odrębnego majątku.

  1. Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków

Małżonkowie mogą w drodze umowy majątkowej ustanowić rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków. W czasie trwania tego ustroju stosunki między małżonkami układają się tak, jak w ustroju rozdzielności majątkowej. Specyfika omawianego ustroju aktualizuje się z chwilą jego ustania. Wówczas małżonek, którego dorobek jest mniejszy niż dorobek drugiego małżonka, może żądać wyrównania dorobków przez zapłatę lub przeniesienie prawa. Dorobkiem każdego z małżonków jest wzrost wartości jego majątku po zawarciu umowy majątkowej.